ILFU Songbook: 'The Day Before You Came' van ABBA

Sinds Bob Dylan de Nobelprijs voor de Literatuur won en Kendrick Lamar een Pulitzer in de wacht sleepte, is het officieel: sommige popliedjes dragen een hele roman in zich. In ILFU Songbook gaan we op zoek naar precies dat ene liedje, dat couplet, dat refrein dat beelden en verhalen oproept waardoor je even het gevoel krijgt dat je in een andere wereld bent. Zoals 'The Day Before You Came' van ABBA, waarin schrijver Bertram Koeleman een beklemmende ondertoon ontdekt.

1 reactie

Tags

Songbook
Beeld: Mans Weghorst

Word ILFU Member en steun onze schrijvers en verhalen

Vertel me meer

Niets biedt enige zekerheid

Een vrouw beschrijft een gemiddelde werkdag. Ze leest de krant in de trein, komt op kantoor, gaat lunchen, gaat weer naar huis, kijkt tv, leest een boek en gaat slapen. De volgende dag komt er iemand in haar leven die alles verandert, en waarschijnlijk niet ten goede. Ik zeg waarschijnlijk, want niets in 'The Day Before You Came' biedt enige zekerheid.

Must have left my house at eight, because I always do
My train, I'm certain, left the station just when it was due
I must have read the morning paper going into town
And having gotten through the editorial, no doubt I must have frowned
I must have made my desk around a quarter after nine
With letters to be read, and heaps of papers waiting to be signed
I must have gone to lunch at half past twelve or so
The usual place, the usual bunch
And still on top of this I'm pretty sure it must have rained
The day before you came

ABBA

De tekst staat vol met twijfel. I must have, I’m sure, I’m certain: de constante herhaling van deze zinnetjes lijkt een signaal dat ze helemaal niets meer zeker weet. Wat wordt hier gezegd? Is ze onverschillig geworden ten opzichte van haar oude leven? Of is haar leven zo radicaal veranderd dat ze het zich niet meer goed herinnert? ‘Oh yes, I’m sure my life was well within its usual frame.’ Als iemand de noodzaak voelt dit te benadrukken ben je als luisteraar geneigd te denken dat juist het tegenovergestelde wordt beweerd. Zeker wanneer die zin wordt voorafgegaan door frasen als ‘At the time I never even noticed I was blue’ en ‘Without knowing anything I hid a part of me away’. Deze zaken zijn kennelijk veranderd nadat ‘jij’ in haar leven kwam, maar op welke manier?

Beluister 'The Day Before You Came'

'The Day Before You Came' verscheen in 1982 als lead single op het compilatie-album The Singles: The First Ten Years.

Het fascinerende van The Day Before You Came ligt in de sfeer die wordt opgeroepen. Als je de lyrics los ziet van het arrangement zou je wellicht in een optimistische afloop kunnen geloven. Haar leven was leeg, monotoon, eenzaam. ‘Jij’ verandert dat allemaal. Maar hoor je de muziek erbij dan wordt sterk de indruk gewekt dat ‘jij’ haar leven heeft verslechterd.

Dat begint al met de dubbele fluit die als een Leitmotiv door het hele nummer klinkt. Monotoon en repetitief als het leven van de verteller, onderstreept het iedere saaie handeling, iedere volgende stap in de overbekende routine. Dat er geen akoestische instrumenten worden gebruikt, we horen voornamelijk een synthesizer en een drummachine, draagt ook bij aan het gevoel van kilte en eenzaamheid. Bovendien had men Agnetha gevraagd om de lyrics zo vlak en ‘normaal’ mogelijk te zingen, de tekst als het ware te acteren, waardoor het lied geen enkel gevoel van glamour of pop meekrijgt. Het muzikale landschap dat zo ontstaat wordt nog eens extra desolaat na het tweede couplet, wanneer Frida op de achtergrond een spookachtig weeklagen inzet.

And rattling on the roof I must have heard the sound of rain
The day before you came

ABBA

Ze beschrijft een dag in haar leven, een dag zoals alle anderen. Met deze zin lijkt ze te zeggen dat de regen tegen haar raam een onderdeel was van haar routine. Spreekt hier iemand met een depressie (het zinnetje ‘I need a lot of sleep’ is hier wellicht ook tekenend)? Zegt ze hier: ‘In mijn leven regende het altijd’? Is ze zich zaken aan het inbeelden?

We moeten rekening houden met de mogelijkheid dat de verteller niet geheel en al betrouwbaar is. Er zit bijvoorbeeld een vreemde discrepantie in haar reistijd naar en van het werk. ‘I must have left my house at eight, because I always do’ en ‘I must have made my desk around a quarter after nine’: dus pak ‘m beet een uur en een kwartier van huis naar werk. Wanneer ze ‘s avonds weer naar huis gaat (‘at five I must have left, there’s no exception to the rule’) stopt ze onderweg bij de afhaalchinees en uiteindelijk (‘I must have opened my front door at eight o’clock or so’) blijkt ze drie uur onderweg geweest. 

Deze sfeer van dubbelzinnigheid en onbetrouwbaarheid doet in zekere mate denken aan het verhaal 'The Daemon Lover' van de Amerikaanse schrijver Shirley Jackson. Een jonge vrouw ontwaakt op de dag dat ze haar verloofde gaat ontmoeten. Ze neemt uitgebreid de tijd om de juiste jurk te kiezen voor de gelegenheid. Ze koopt een boeket in een bloemenwinkel. Ze loopt over straat en bekijkt voorbijgangers. Het moment van de ontmoeting wordt steeds een beetje uitgesteld, en gaandeweg bekruipt je als lezer het gevoel dat haar verloofde niet bestaat, of wellicht geen mens is (de titel is daar uiteraard ook sturend in). Het verhaal eindigt met een scène die erin slaagt zowel droevig als angstaanjagend te zijn, zonder dat de grote vraag, wie is die man?, wordt beantwoord.

De grote vraag in 'The Day Before You Came' blijft eveneens onbeantwoord. Het leven van de verteller is veranderd, dat is duidelijk. Dat het haar niet gelukkig heeft gemaakt, eveneens. Maar wie de aangesproken ‘jij’ is en op welke manier hij haar ongelukkig heeft gemaakt, dat blijft in fascinerende nevelen gehuld.

Betram Koeleman

Bertram Koeleman (Heemskerk, 1979) is een Nederlandse schrijver van korte verhalen en romans. Zijn eerste roman was De huisvriend (2013) bij uitgeverij Atlas Contact. De huisvriend werd genomineerd voor de Anton Wachterprijs. Zijn tweede boek was de verhalenbundel Engels voor leugens, die uitkwam in 2016. Dit boek werd genomineerd voor de J.M.A. Biesheuvelprijs. Koelemans derde boek Het wikkelhart verscheen in 2018 en kwam op de shortlist van de BNG Bank Literatuurprijs. Daarna verscheen verhalenbundel Het dreigbed, in 2020.

Lees meer van Bertram Koeleman

Verwijderde gebruiker

Rapporteer

Grappig hoe verschillend je ook deze tekst blijkt te kunnen interpreteren. Volgens mij is het een klaterende liefdesverklaring. Heel origineel omdat het gevonden geluk alleen indirect wordt beschreven, door een groot contrast te suggereren met het leven ervoor. Van “the day before you came” weet ze niets meer omdat die het niet waard was onthouden te worden; maar ze kan die dag “reconstrueren” omdat hij op alle andere leek (vandaar “I must have”, etc.). De zang is bewust net zo vlak als het leven dat de vrouw leefde: ze roept de sfeer op van “the day before you came”. Hoe vlak en betekenisloos dat leven was, drong pas tot haar door toen “you” in haar leven kwam en alles anders werd. Maar wacht eens, denkt de luisteraar: Is mijn leven eigenlijk niet net zo vlak...? MT

5 maanden geleden