In 'Jachtgebied' volgen we een gezin dat er tijdens de voorjaarsvakantie even tussenuit gaat, naar een nogal onheilspellende plek. Het is een verhaal over ouderschap, en breder misschien nog: over de rol die we binnen het construct van een gezin innemen. Hoe kwam je op het idee voor dit verhaal?
Ik vind het een interessant fenomeen dat veel mensen tegenwoordig voor mijn gevoel onder druk staan – door wat er speelt in de wereld, maar ook op het werk en als ouders. Dan ga je een paar dagen op vakantie om bij te komen, maar vaak is zo’n uitje ook weer werken: je wil iets anders, maar tegelijk wil je eigenlijk ook dat het even comfortabel is als thuis, en het loopt altijd anders dan je denkt. Zelfs een vakantie om te ontsnappen aan de stress kan weer stressvol zijn.
Binnen een gezin heeft iedereen andere behoeften, waaronder andere manieren om te ontspannen en dat kan botsen. Een gezin is een bijzonder soort construct. Je zit dicht op elkaar, je deelt een huis samen, maar tegelijk zijn er veel dingen die je niet van elkaar weet of ziet. Dat vind ik een boeiend gegeven. In mijn verhalen combineer ik vaak verschillende dingen die ik meemaak, observeer en die me fascineren. Hier is dat die behoefte aan ontspanning met gezinsdynamieken en spanningen uit de buitenwereld.
De moeder in het verhaal komt erg angstig over, en als lezer vraag je je af welke van haar angsten reëel zijn en welke ingebeeld.
Zelf heb ik meegemaakt dat een eigenares van een vakantiehuisje de heilzame trillingen in de buurt aanprees, en dat er vervolgens een militair oefenterrein achter dat huisje bleek te liggen. Ik kon me bij die plek van alles voorstellen.
Sommigen zullen bij oefeningen met tanks meteen het ergste denken; oorlog is sinds een paar jaar meer aanwezig in ons leven. Er is de dagelijkse berichtgeving over Gaza en Oekraïne maar ook licht de overheid ons met folders in hoe we ons moeten voorbereiden op rampen. Zo verkeren we ons met zijn allen in een verhoogde staat van alertheid. Ik zie dat terug bij mijn kinderen. Ze weten veel over wat er aan de hand is in de wereld, veel meer dan ik toen ik jong was.
Hoe reageer je op vreemde verschijnselen wanneer je eigenlijk juist even wilde ontspannen, terwijl ook die angst en alertheid zo in je bewustzijn zit? Daar wilde ik iets mee doen.
Je bent een van de meest productieve korte-verhalenschrijvers van Nederland. Wat betekent dit genre voor jou?
Het schrijven van verhalen staat het dichtst bij mij. Ik kan erin verwerken hoe ik naar de wereld kijk. Zodra ik even om me heen kijk, krijg ik al gauw ideeën voor verhalen. Voor mijn laatste bundel Milde klachten schreef ik bijvoorbeeld over een schoonmaakster nadat ik er eentje had zien rijden in werkkleding, op weg naar een bedrijventerrein in de buurt, in een van de weken dat iedereen moest thuiswerken. Korte verhalen zijn zeer wendbaar wat vorm betreft, wendbaarder dan bijvoorbeeld een roman. Daarin moet je toch lang veel langer met dezelfde personages optrekken, een wereld uitdiepen en je laten leiden door de consequenties van bepaalde vormkeuzes .
Ik denk dat we met verhalen betekenis geven aan de wereld. Het genre komt het dichtstbij onze natuurlijke manier van vertellen. Als we aan iemand iets vertellen dat gisteren gebeurd is, dan is dat een verhaal. Maar ook dromen, herinneringen, anekdotes – dat zijn geen romans, dat zijn losse fragmenten. In een roman leg je verbanden, in een verhaal kun je dingen die gebeuren meer op zichzelf laten bestaan.
Sommige schrijvers zijn zo lang bezig met het vormen van personages, vertelstem, decor, situatie, dat ze daar het liefst zo lang mogelijk mee doen en daardoor eerder naar de roman grijpen.
Ik denk dat ik me van nature snel ergens in verlies. Dat heb ik ook als ik op vakantie ben: ik ga me meteen voorstellen hoe het is om daar te wonen. Ik verbind me met plekken door intensief om me heen te kijken en ben ook geïnteresseerd in mensen die ik tegenkom. Voor de rubriek Vrij in NRC maakte ik lang korte reportages over mensen met bijzondere hobby’s, zoals mensen die roofvogels in kooitjes houden of die bodypainten. Ik ging daar dan helemaal in: hoe zit dat nou, waarom doe je dat zo? Die nieuwsgierigheid is misschien wel mijn tweede natuur.
Heb je nog schrijfadvies voor onze lezers?
Ik heb samen met Kathy Mathys, auteur en zeer ervaren schrijfdocent, schrijfworkshops gegeven waarvoor onze laatste boeken de basis vormden. Milde klachten speelt zich af tijdens de coronapandemie – het eerste verhaal speelt zich begin 2020 af en het laatste in de zomer van 2022. Terwijl ik dat boek schreef ontdekte ik hoeveel het me opleverde om me in de actualiteit te verdiepen, terwijl ik dat daarvoor altijd had gemeden. Hoewel ik net als iedereen de pandemie had meegemaakt, moest ik veel research doen naar wat er toen precies aan de hand was.
Mijn tip is: gebruik de actualiteit. Kies een aantal nieuwsberichten uit de krant en gebruik er een als decor voor je verhaal. Verplaats je liefdesverhaal naar een demonstratie van Extinction Rebellion, of naar Minneapolis de afgelopen weken. Laat dat eenzame personage dat langs de singel wandelt maar per ongeluk in een boerenprotest op het Malieveld terechtkomen. Ik denk dat je zo ook iets van onze gedeelde zorgen en onrust kunt onderzoeken.