Foto: Maarten Mooijman

ILFU Festival

ILFU brengt tijdens het festival verschillende grote literatuurevenementen van de afgelopen jaren en decennia samen: de Nacht van de Poëzie (anno 1980), het NK Poetry Slam (2002), het klassiekersfestival Literaire Meesters (2009) en het internationale festival City2Cities (2011). Deze bestaande ingrediënten, aangevuld met nieuwe programma-onderdelen in een twee weken durend festivalprogramma, maakt het ILFU tot een avontuurlijke viering van de literatuur in al haar verschijningsvormen.

Het ILFU (International Literature Festival Utrecht) vindt dit jaar plaats van 21 september t/m 5 oktober, en draagt als motto 'I am many stories'. Tot het programma behoren vaste ingrediënten zoals de Utrechtse Boekenmarkt, het NK Poetry Slam, het YALFU (Young Adult Festival), Book Talks en De Nacht van de Poëzie. Nieuw dit jaar is dat het kloppende hart van ILFU –' Exploring Stories' ,– wordt uitgebreid tot een weekendfestival. Op zaterdag 28 en zondag 29 september zullen meer dan 20 internationale gasten worden geïnterviewd over actuele, urgente onderwerpen en hun boeken komen signeren. Tot de eerste bevestigde namen op Exploring Stories behoren: Constance Debré (Frankrijk), Layal Liverpool (Groot Britannië), Nicolas Lunabba (Zweden), Brenda Navarro (Mexico) en Vamba Sherif (Nederland).

I am many stories

ILFU's motto van dit jaar is afkomstig van Marilyn Monroe en richt de aandacht op de veelvormigheid van de mens. Te vaak reduceren we elkaar tot onze afkomst, of onze overtuigingen of de verhalen die anderen over ons vertellen (Monroe wist dit als geen ander. Want wie wist er dat ze gedichten schreef?) Waar je ook leeft, wat je ook meemaakt en wat je ook doet, je bent nooit één enkel verhaal. Toch lijkt het soms alsof we in de huidige tijd elkaar het liefst willen reduceren tot één narratief, wat angst en vijandschap in de hand werkt. De paradox lijkt echter dat we om weer tot elkaar te komen juist een gemeenschappelijk verhaal nodig hebben waar de vele ikken weer meer naar een ‘wij’ kunnen toe bewegen. In een ontzuilde samenleving waarin onze verhalen voor een groot deel in individuele socialmediabubbels blijven hangen is dit verbindende verhaal kwijtgeraakt. Maar gelukkig is de literatuur er nog. Zolang er verhalen bestaan die voor iedereen gelden en voor iedereen gemaakt zijn hebben we nog houvast en herkennen we onszelf weer als de veelvormige ik, die samen met anderen vele verhalen in zich draagt.

Exploring Stories

Het festivalprogramma Exploring Stories was vorig jaar zo’n groot succes dat we besloten hebben om uit te breiden naar twee dagen. Zo kunnen we alle auteurs en de belangrijke onderwerpen die zij meebrengen nog meer aandacht geven. Op zaterdag 28 september klinken als vanouds op de vier podia in TivoliVredenburg gesprekken met fictie- en nonfictie-schrijvers, journalisten, politici, dichters en filosofen. Zij ontmoeten elkaar voor gesprekken over dé thema’s van deze tijd, zoals (verborgen) perspectieven op hedendaagse oorlogen, antropocentrisme, racisme, femicide, transfobie en sociale ongelijkheid. We belichten op de zaterdag politieke en maatschappelijk-sociale onderwerpen in al hun gelaagdheid; de festivalzondag  is geheel en al gewijd aan het thema ‘Nature’s Narrative’ waarin we ons buigen over de grote vraag in hoeverre de stem van de mens kan spreken voor andere entiteiten.

Op het festivalplein staan er gedurende het weekend boekenstands en eetkraampjes en vinden er diverse signeersessies plaats. 

ILFU 2024

Twee weken lang staat Utrecht in het teken van literatuur. Jaarlijks bezoeken zo'n 200 schrijvers en ruim 20.000 bezoekers het ILFU. In de afgelopen jaren wist ILFU grote internationale namen te strikken zoals Jonathan Franzen, Margaret Atwood, Chimamanda Ngozi Adichie, Elena Ferrante, Michel Houellebecq, Nick Cave, David Mitchell, Ali Smith en Édouard Louis. De komende maanden wordt de line up van ILFU 2024 bekendgemaakt. De kaartverkoop van De Nacht van de Poëzie, Exploring Stories en YALFU is inmiddels gestart.

Ook gedurende de rest van het jaar nodigt ILFU schrijvers uit. Het online platform ilfu.com publiceert dagelijks verhalen, gedichten, interviews en essays en wordt inmiddels ondersteund door 1200+ leden.

Het begin

In 2018 vond de eerste editie van het festival in de nieuwe vorm plaats. Er traden 200 schrijvers, vertalers en artiesten op, onder wie Julian Barnes, Becky Albertalli, Salman Rushdie, Selda Bağcan en John Irving. Ook opkomende, talentvolle schrijvers in verschillende genres zoals kinderboeken, poëzie en non-fictie stonden op het ILFU-podium. Nieuwe onderdelen waren onder meer De Utrechtse Boekenmarkt en het Young Adult-event YALFU.  Met ruim 21.000 bezoekers werd het ILFU meteen het grootste literatuurfestival van Nederland. Op de London Book Fair kreeg ILFU een nominatie voor een “International Excellence Award” als beste internationale literatuurfestival van het jaar en de Europese Unie kende ILFU een EFFE Label toe: “Europe’s quality stamp for remarkable arts festivals showing their engagement in the field of the arts, community involvement and international openness.”

In de jaren daarna waren er optredens van o.a. David Mitchell, Valéria Luiselli, Louis Theroux en Jonathan Franzen. In 2021 vond de eerste editie van onze grootste festivaldag Exploring Stories plaats, waar schrijvers en denkers van over de hele wereld met elkaar in gesprek gaan over de actuele en urgente thema’s van onze tijd. 

Tijdens de corona-epidemie in 2020 vond een (deels) online editie plaats onder het motto ‘We need stories’. In tijden van verandering en onzekerheid zijn nieuwe verhalen broodnodig, dus vroegen we vijftig schrijvers een nieuw verhaal te schrijven over de tijd waarin we leven. De overheidssteun die het festival ontving om de ontbrekende publieksinkomsten te compenseren, besloot het festival honderd procent aan de auteurs schrijvers en meewerkende zzp'ers te besteden. De vijftig verhalen verschenen in boekvorm en online op de website van ILFU, waar ook livestreams van schrijversoptredens te zien waren. Uit deze digitale festivaleditie is het platform ilfu.com geboren; een online kanaal dat het hele jaar door dagelijks verhalen, gedichten en registraties deelt met ILFU-members en algemeen publiek.

Vanaf 2020 is het festival opgenomen in de Culturele Basisinfrastructuur van het minister van OCW en ontvangt het financiële ondersteuning van de Gemeente en Provincie Utrecht.

Literatuur in de publieke ruimte

Jaarlijks ontwikkelt ILFU opvallende activiteiten in Utrecht die de aandacht voor literatuur moeten aanwakkeren. In 2020 ontwikkelden we een videoprojectie op Slot Zuylen, waarvoor ILFU samenwerkte met Margaret Atwood en video-artists Het Blauwe Uur. Ook trok een verhalenmachine door de stad, waar mensen een kort verhaal of gedicht konden printen. In 2022 lag in de Minrebroederstraat een zee van ruim 11.000 verlichte boeken, die bekijks trok van duizenden bezoekers. In 2023 trok ILFU tijdens de 1000 Dichters tour met De Nacht van de Poëzie door 12 Nederlandse en Vlaamse provincies, waar optredens plaatsvinden van in totaal 1000 Dichters.

Opening ILFU 2020, Foto: Jelmer de Haas
Literature vs. Traffic 2022, Foto: Montana
De ILFU Verhalenmachine, Foto: Anna van Kooij

Naast het festival presenteert het ILFU ook door het jaar heen programma’s en evenementen zoals de Book Talks, Book Clubs en literaire cursussen via ILFU Academy.

Optredens terugkijken

Op het ILFU platform kijk je van alle ILFU edities fragmenten en gehele registraties terug. ILFU Members krijgen toegang tot livestreams en premium content.